Çocukları aşırı koruma ve onlara karşı aşırı evhamlı tutum gösterme günümüzde çok sık görülen bir ebeveyn davranışıdır. Özellikle annelerimiz tüm zamanlarını çocuklarına dikkat etmekle geçirirler ve buradaki amaç olabilecek her tehlikeye karşı çocuğu kollamaktır. Çocuk düşebilir, kendini yaralayabilir v.s.

Bu tür düşünce içinde gerçekçi olmayan yönler çoktur. Sonuçta tüm hayatımız boyunca çocukların yanında olamayız ve ara sıra acı çekmek, yaralanmak veya hata yapmak hayatın bir parçasıdır. Eğer anneler zor durumlardan çocuğu ayrıştırıp, korumaya kalkarlarsa çocuklar tehlikeli durumlarla başa çıkmayı hiç öğrenemezler. Çocukların çelişkilerini, sorunlarını kendi aralarında çözmeleri onlar için yararlı bir durumdur.

Çok fazla yasakla yetiştirildikleri zaman bazı yetileri gelişemez. Özellikle tartışma kültürü gelişmez. Bisiklet süremezsin, hava yağmurlu, çay pişiremezsin veya camları silemezsin, bilgisayarla oynayamazsın gibi telkinler çocuğun gelişimini belirli evrelerde geriletir. Burada çocuğun o zamana kadar gösterdiği gelişime göre bazı tehlikelerle başa çıkmasına izin vermek gereklidir.

“Anneler neden bu kadar evham gösterir?”  sorusuna birçok farklı cevaplar verilebilir. Bunun temelinde annenin aşırı koruma içgüdüsü yatar. Doğa tarafından annelere bu görev verilmiştir ve anne ne pahasına olursa olsun, çocuğunu koruyacaktır. Diğer bir nedeni de annelerde var olan patolojik dediğimiz korkulardır. Bu korkular hamilelik döneminde artış gösterir ve çocuğun doğumu ile daha da artar. Çocukların sağlık sorunları olması, alerjik astım veya benzeri hastalıklarının olması annelerin kaygılarını daha da şiddetlenmesine yol açar.

Annelerin bu kadar kaygılı olmaları çocuğun yapabileceği aktiviteleri de yapamaz duruma getirir. Böyle annelerin çocukları sosyalleşemez ve özgüvenleri sekteye uğrar. Oyun ortamlarında ne istediklerini bilemezler, fikir üretemezler ve alay konusu haline gelirler.

Anneler aynı zamanda duygusal anlamda çocuklarından ayrılmayı kabullenemezler. Her zaman kendilerine muhtaç etmeye ve böylece duygularını bir şekilde istismar etmeye çalışırlar. Bu tabii ki bilinç dışı gerçekleşir. Evhamlı anneler çocukların kendi istekleri olan bireyler olarak göremezler. Onalar göre çocuklar kendilerini koruyamazlar, kendi başlarına bir şey gerçekleştiremezler ve mutlu olamazlar. Her zaman annelerine ihtiyaçları vardır. Çocuklarının hatalarını kabul edemezler ve affedemezler. Kendi çocukları hakkında gerçekçi bir değerlendirmeleri yoktur.

Sonuç olarak ebeveynlerin özellikle de annelerin çocukların üzerinde nasıl bir etki gösterdiklerini çok iyi tartmaları gerekir. Çünkü sonuçta bu iyi niyetle yapılan davranışlar, çocuğun duygusal, fiziksel ve sosyal gelişimlerini sekteye uğratabilir.

Dr. R. Hülya Bingöl